TƯ VẤN DINH DƯỠNG CHO BỆNH NHÂN UNG THƯ GAN GIAI ĐOẠN CUỐI

TƯ VẤN DINH DƯỠNG CHO BỆNH NHÂN UNG THƯ GAN

GIAI ĐOẠN CUỐI

Người viết: CK1ĐD Bùi Thế Huy

Ung thư gan giai đoạn cuối thường kèm theo:

• Chán ăn, buồn nôn, nôn
• Suy kiệt, sụt cân
• Bụng báng (cổ trướng)
• Vàng da
• Suy gan → giảm khả năng chuyển hóa đạm, mỡ
• Dễ mệt, khó tiêu

👉 Vì vậy mục tiêu dinh dưỡng không phải tăng cân, mà là duy trì năng lượng, giảm khó chịu và cải thiện chất lượng sống.

🎯 MỤC TIÊU CHÍNH CỦA DINH DƯỠNG

1. Giảm gánh nặng cho gan.
2. Cung cấp năng lượng cao từ thức ăn dễ tiêu.
3. Phòng ngừa suy mòn, mất khối cơ.
4. Giảm triệu chứng: đầy bụng, buồn nôn, cổ trướng.
5. Ăn ít nhưng ăn nhiều lần trong ngày.

 1. Nguyên tắc chung

✔ Ăn nhiều bữa nhỏ

• 5–7 bữa/ngày
• Mỗi bữa 1 lượng nhỏ để tránh đầy bụng

✔ Hạn chế chất béo khó tiêu

Gan giai đoạn cuối giảm tiết mật → khó tiêu mỡ.

• Ưu tiên: dầu thực vật (dầu oliu, dầu mè, dầu đậu nành), mỡ cá.
• Tránh: đồ chiên, xào nhiều dầu, da gà, nội tạng, mỡ động vật.

✔ Đạm (protein) vừa phải

Tùy tình trạng bệnh nhân:

• Nếu không có bệnh não gan → ăn đạm mức trung bình (0,8–1,0 g/kg/ngày).
• Nếu có bệnh não gan → giảm đạm từ động vật, ưu tiên đạm thực vật (đậu phụ, đậu xanh, ngũ cốc).

✔ Tăng năng lượng từ tinh bột dễ tiêu

• Cháo, súp, bún, mì, khoai, bánh mì mềm.
• Tránh tinh bột nhiều chất xơ khó tiêu như gạo lứt.

✔ Giảm muối nếu có cổ trướng hoặc phù

• Tránh thực phẩm mặn: mắm, muối, đồ khô, dưa cà muối.

✔ Bổ sung vitamin & khoáng chất từ rau củ mềm

• Rau luộc mềm, nước ép loãng.
• Tránh rau sống, rau sợi cứng.

✔ Hạn chế đồ ngọt quá mức

Để tránh tăng đường huyết và buồn nôn.

2. Thực đơn gợi ý (dễ tiêu, giàu năng lượng)

3. Thức ăn ưu tiên và cần tránh

Nếu có bệnh não gan cần giảm thêm:

• Đạm động vật từ thịt đỏ
• Trứng trong ví dụ có thể giảm còn 2–3 quả/tuần
• Sữa nhiều đạm (chọn loại dành cho bệnh gan hoặc giảm đạm)

💧 4. Vấn đề nước uống

• 1,0 – 1,5 lít/ngày
• Nếu có cổ trướng, phù, hạ natri → giảm lượng nước theo chỉ định bác sĩ.

5. Lưu ý đặc biệt nếu có cổ trướng

• Hạn chế muối còn 2 g/ngày (≈ 1/3 thìa cà phê)
• Tránh thực phẩm đóng hộp, xúc xích, mì gói
• Không dùng nước xương đậm đặc

7. Nếu bệnh nhân chán ăn/nuốt khó

• Dùng thức ăn xay nhuyễn
• Chia nhỏ nhiều bữa
• Món mềm, ít mùi
• Dùng ống hút nếu khó uống
• Ưu tiên sữa giàu năng lượng: 1–3 ly/ngày

🌿 8. Mục tiêu cuối cùng

🌼 Không ép ăn, không gây áp lực     
🌼 Ưu tiên sự thoải mái và mong muốn của bệnh nhân    
🌼 Dinh dưỡng là hỗ trợ chất lượng sống, không phải điều trị ung thư.

Nguồn:

• Bệnh viện K Trung ương. Tài liệu Dinh dưỡng trong ung thư. 2021.
• Academy of Nutrition and Dietetics Evidence-Based Guidelines (Oncology; Liver Disease). 2022.
• EASL Clinical Practice Guidelines for the management of patients with decompensated cirrhosis. Journal of Hepatology. 2018.

​[KHOA: UNG BƯỚU]