CÁC PHƯƠNG PHÁP GIÚP GIẢM LO ÂU CHO BỆNH NHÂN UNG THƯ KHI ĐIỀU TRỊ NỘI TRÚ
Người viết: CK1ĐD Bùi Thế Huy
Lo âu là phản ứng rất thường gặp ở bệnh nhân ung thư do đau, điều trị kéo dài, thay đổi ngoại hình, sợ tái phát và lo lắng về kết quả điều trị. Giảm lo âu giúp bệnh nhân ngủ ngon hơn, giảm đau tốt hơn, cải thiện chất lượng sống.
Chúng tôi áp dụng những phương pháp giảm lao âu cho người bệnh như sau:
-
Hỗ trợ giao tiếp tâm lý và đồng cảm
✔ Nhân viên khoa luôn sẵn sàng:
-
Lắng nghe tích cực, để bệnh nhân nói về nỗi sợ.
-
Dùng lời nói nhẹ nhàng, trấn an.
-
Giải thích đơn giản về chẩn đoán, điều trị, thủ thuật.
-
Tránh đưa thông tin mơ hồ gây lo lắng.
✔ Lợi ích:
Giảm căng thẳng, tăng cảm giác an toàn và tin tưởng.
-
Hướng dẫn kỹ thuật thở sâu, thu giản (Breathing Exercises)
Phương pháp đơn giản – hiệu quả – dễ thực hiện tại giường bệnh.
✔ Cách thực hiện:
-
Ngồi hoặc nằm thoải mái
-
Hít vào bằng mũi 4 giây
-
Giữ hơi 2 giây
-
Thở ra bằng miệng 6 giây
-
Lặp lại 5–10 lần
✔ Tác dụng:
-
Giảm nhịp tim
-
Giảm căng thẳng thần kinh
-
Giảm các cơn lo âu và khó thở
-
Thư giản cơ tiến triển (Progressive Muscle Relaxation – PMR)
Khuyến cáo bởi WHO (Tổ chức Y tế thế giới) và NCCN (Các hướng dẫn lâm sàng dựa trên bằng chứng).
✔ Thực hiện:
-
Co chặt một nhóm cơ (tay, vai, chân…) trong 5 giây
-
Sau đó thả lỏng hoàn toàn 10 giây
-
Làm lần lượt từ đầu → chân
✔ Hiệu quả:
-
Giảm căng cơ
-
Hỗ trợ ngủ tốt hơn
-
Hạ mức lo âu tổng thể
-
Liệu pháp âm nhạc (Music Therapy)
✔ Áp dụng:
-
Nghe nhạc nhẹ, nhạc thiền, piano, guitar
-
Mở nhạc vào thời điểm bệnh nhân hồi hộp (trước truyền hoá chất, trước thủ thuật…)
✔ Tác dụng:
-
Giảm mức đau
-
Giảm nhịp tim
-
Giúp bệnh nhân thư giãn và dễ ngủ
-
Hướng dẫn hình dung tích cực (Guided Imagery)
✔ Cách làm:
-
Nhắm mắt
-
Hít thở chậm
-
Tưởng tượng khung cảnh thích thú: biển, núi, ruộng lúa, kỷ niệm đẹp…
✔ Dành cho:
-
Bệnh nhân lo âu dai dẳng
-
Bệnh nhân trước khi truyền thuốc hoá trị
-
Massage trị liệu (Comfort Touch)
Chỉ thực hiện khi không có chống chỉ định.
✔ Có thể xoa bóp:
-
Vai
-
Bàn tay
-
Cánh tay
-
Lưng trên
✔ Tác dụng:
-
Giảm căng thẳng
-
Tạo cảm giác được chăm sóc và an toàn
-
Tương tác xã hội, kết nối gia đình
✔ Hỗ trợ:
-
Cho bệnh nhân gặp hoặc gọi video cho người thân
-
Khuyến khích bệnh nhân chia sẻ cảm xúc
-
Cho tham gia sinh hoạt nhóm (nếu bệnh viện tổ chức)
✔ Tác dụng:
Giảm cảm giác cô đơn – yếu tố làm tăng lo âu mạnh.
-
Cung cấp thông tin điều trị rõ ràng
✔ Nên giải thích:
-
Bệnh nhân sẽ làm gì hôm nay?
-
Thuốc truyền có tác dụng gì?
-
Bao lâu thì xong?
-
Có tác dụng phụ gì?
✔ Tác dụng:
Hiểu biết rõ giúp giảm sợ hãi “điều chưa biết”.
-
Tâm linh (Spiritual Support)
✔ Nếu bệnh nhân có nhu cầu:
-
Nghe kinh Phật, kinh Thánh
-
Mời linh mục, sư thầy thăm bệnh
-
Tạo không gian yên tĩnh để cầu nguyện
✔ Lợi ích:
Tăng sức mạnh tinh thần, chấp nhận bệnh tốt hơn
-
Dùng thuốc (theo chỉ định bác sĩ)
Thuốc thường dùng: Diazepam
Nguồn:
-
NCCN Guidelines for Distress Management (2024)
-
WHO – Palliative Care Guidelines (2020)
-
American Cancer Society – Coping with Anxiety (2023)
-
Oxford Textbook of Palliative Medicine (2021)
-
ASCO Guidelines on Anxiety & Depression in Cancer Patients
[KHOA: UNG BƯỚU]