TÁN SỎI THẬN QUA DA (PCNL): GIẢI PHÁP HIỆN ĐẠI & CHÌA KHÓA PHÒNG NGỪA TÁI PHÁT
Sỏi thận không còn là căn bệnh xa lạ, nhưng bạn có biết rằng Việt Nam nằm trong vùng "vành đai sỏi" của thế giới với tỷ lệ người mắc bệnh cao đáng báo động. Khi sỏi phát triển quá lớn, việc điều trị bằng thuốc không còn hiệu quả. Lúc này, Tán sỏi thận qua da (PCNL) chính là "cứu cánh" hiện đại giúp loại bỏ sỏi nhanh chóng.
Tuy nhiên, điều trị thôi chưa đủ. Hiểu về bệnh để chủ động phòng ngừa mới là gốc rễ của vấn đề.
1. Con số "biết nói" về dịch tễ học sỏi thận
Tại Việt Nam, tỷ lệ người mắc sỏi thận chiếm khoảng 2-3% dân số, tỉ suất bệnh tăng thêm > 1% mỗi năm.
Độ tuổi và giới tính: Bệnh thường gặp nhất ở độ tuổi lao động (30 – 60 tuổi). Nam giới có tỷ lệ mắc cao gấp 2 – 3 lần nữ giới do các yếu tố liên quan đến nội tiết tố, thói quen ăn uống và sinh hoạt.
-
Yếu tố khí hậu: Khí hậu nhiệt đới nóng ẩm khiến cơ thể dễ mất nước qua mồ hôi. Nếu không bù đủ nước, nước tiểu sẽ bị cô đặc, tạo điều kiện thuận lợi cho các tinh thể khoáng chất lắng đọng thành sỏi.
-
Tỷ lệ tái phát đáng báo động: Sỏi thận là căn bệnh "thích quay trở lại". Nếu không có biện pháp phòng ngừa đúng cách, tỷ lệ tái phát sỏi sau 5 năm là 50%, và sau 10 năm lên tới 80%.
2. Tóm tắt phương pháp điều trị: Tán sỏi qua da (PCNL) là gì?
Khi sỏi thận có kích thước lớn (trên 2cm) hoặc sỏi san hô phức tạp, PCNL (Percutaneous Nephrolithotomy) được xem là "tiêu chuẩn vàng" thay thế cho phẫu thuật mổ mở truyền thống.
-
Cách thực hiện: Bác sĩ sẽ rạch một vết cắt siêu nhỏ (khoảng 0.5 – 1cm) ở vùng lưng, tạo một đường hầm nhỏ vào đến thận. Qua đường hầm này, thiết bị nội soi và laser/khí nén được đưa vào để tán vỡ sỏi thành vụn nhỏ và hút ra ngoài.
-
Ưu điểm vượt trội:
-
Ít đau, sẹo thẩm mỹ siêu nhỏ.
-
Bảo tồn tối đa chức năng thận so với mổ mở.
-
Thời gian nằm viện ngắn (chỉ khoảng 3 – 4 ngày) và phục hồi nhanh.
3. Phòng ngừa sỏi thận: Chìa khóa vàng bảo vệ hệ tiết niệu
Dù công nghệ tán sỏi có hiện đại đến đâu, việc chủ động phòng bệnh và ngăn ngừa tái phát vẫn là mục tiêu quan trọng nhất. Hãy áp dụng ngay quy tắc "3 nên - 3 giảm" dưới đây:
3 Việc NÊN làm mỗi ngày
-
Uống đủ nước (Quan trọng nhất): Đảm bảo uống từ 2 – 2.5 lít nước/ngày (sao cho nước tiểu luôn có màu vàng nhạt hoặc trong). Nên chia đều lượng nước uống trong ngày, đặc biệt là sau khi vận động.
-
Bổ sung đủ Canxi: Nhiều người sai lầm nghĩ rằng bị sỏi thì phải kiêng canxi. Thực tế, kiêng quá mức lại làm tăng nguy cơ sỏi. Hãy ăn uống cân đối các thực phẩm giàu canxi như sữa, sữa chua, phô mai, tôm, cua.
-
Tăng cường chất xơ và Vitamin C tự nhiên: Ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi (đặc biệt là cam, chanh, bưởi vì chúng chứa nhiều Citrate – chất ức chế sự hình thành sỏi).
3 Việc cần GIẢM để chặn đứng sỏi
-
Giảm ăn mặn (Muối): Ăn mặn làm tăng đào thải canxi qua nước tiểu, dễ gây sỏi. Hãy tập thói quen ăn nhạt, hạn chế đồ thực phẩm chế biến sẵn, dưa cà muối.
-
Giảm đạm động vật: Hạn chế ăn quá nhiều thịt đỏ (bò, heo, dê), nội tạng động vật vì chúng làm tăng lượng axit uric trong máu và nước tiểu.
-
Giảm thực phẩm giàu Oxalate: Nếu bạn có cơ địa dễ tạo sỏi, hãy hạn chế bớt trà đặc, cà phê, chocolate, rau muống, măng tây và các loại đậu.
💡 Lời khuyên từ chuyên gia: Hãy duy trì thói quen tập thể dục đều đặn để tránh tích tụ khoáng chất và thực hiện khám sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần (siêu âm bụng) để phát hiện và xử lý sớm các cặn sỏi ngay từ khi chúng mới hình thành!
💡Về chúng tôi: Hiện nay với sự giúp đỡ của các chuyên gia từ các bệnh viện tuyến trên, Bệnh viện Đa khoa Bình Thuận đã thực hiện thành công 3 ca phẫu thuật tán sỏi thận qua da vào các ngày 26-27/06/2026 vừa qua ở hội nghị Tiết niệu Thận học TPHCM (HUNA) 2026, mở ra 1 giải pháp mới cho bệnh nhân sỏi thận ở địa phương, nâng cao sức khỏe cho người dân tỉnh nhà.
[KHOA NGOẠI TIẾT NIỆU]