Nhiễm Khuẩn Hệ Tiết Niệu: Bệnh Lý Thường Gặp nhưng Không Thể Xem Thường

Ngày đăng: 26/11/2025 02:20

Nhiễm Khuẩn Hệ Tiết Niệu: Bệnh Lý Thường Gặp nhưng Không Thể Xem Thường

1. MỞ ĐẦU

Nhiễm khuẩn hệ tiết niệu (UTI) là một trong những nhiễm trùng thường gặp nhất trong lâm sàng, ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi nhưng đặc biệt phổ biến ở phụ nữ. UTI có thể xảy ra ở bất kỳ phần nào của hệ tiết niệu, bao gồm niệu đạo, bàng quang, niệu quản và thận. Nếu không được chẩn đoán và điều trị sớm, UTI có thể tiến triển thành viêm thận – bể thận và gây biến chứng nặng, thậm chí đe dọa tính mạng.

Trong bối cảnh kháng kháng sinh ngày càng gia tăng, việc hiểu rõ cơ chế bệnh sinh, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị UTI đóng vai trò quan trọng trong thực hành y khoa hiện nay.

2. ĐẠI CƯƠNG

Nhiễm khuẩn tiết niệu là tình trạng vi khuẩn xâm nhập và phát triển trong hệ tiết niệu, gây viêm nhiễm và các triệu chứng tương ứng.
Hai dạng chính:

Nhiễm khuẩn đường tiết niệu dưới: viêm niệu đạo, viêm bàng quang.
Nhiễm khuẩn đường tiết niệu trên: viêm thận – bể thận, có nguy cơ cao hơn và nặng hơn.

Phần lớn UTI do vi khuẩn đường ruột như Escherichia coli gây ra.

3. GIẢI PHẪU – SINH LÝ LIÊN QUAN

Hệ tiết niệu gồm:

Thận: lọc máu, tạo nước tiểu
Niệu quản: dẫn nước tiểu từ thận xuống bàng quang
Bàng quang: chứa nước tiểu
Niệu đạo: dẫn nước tiểu ra ngoài

Đặc điểm giải phẫu làm phụ nữ dễ mắc UTI hơn:

Niệu đạo ngắn (khoảng 3–4 cm)
Niệu đạo gần hậu môn → dễ nhiễm khuẩn ngược dòng

4. NGUYÊN NHÂN

4.1. Vi khuẩn thường gặp

E. coli (80–90%)
Klebsiella pneumoniae
Proteus mirabilis
Enterococcus faecalis
Staphylococcus saprophyticus

4.2. Yếu tố nguy cơ

Giới nữ
Quan hệ tình dục
Vệ sinh kém
Sỏi tiết niệu
Phì đại tuyến tiền liệt (ở nam)
Có đặt sonde tiểu
Đái tháo đường
Ứ đọng nước tiểu (do tắc nghẽn niệu đạo hoặc rối loạn cơ bàng quang)

5. CƠ CHẾ BỆNH SINH

Chủ yếu là nhiễm khuẩn ngược dòng, vi khuẩn đi từ niệu đạo → bàng quang → niệu quản → thận.
Một số trường hợp hiếm gặp là nhiễm khuẩn qua đường máu (hematogenous spread).

Yếu tố bệnh sinh quan trọng: