HỘI CHỨNG THỢ LẶN

HỘI CHỨNG THỢ LẶN

Hội chứng thợ lặn (hay còn gọi là bệnh giảm áp, tiếng Anh: Decompression Sickness – DCS) là một tình trạng xảy ra khi cơ thể bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi áp suất đột ngột, thường gặp ở thợ lặn khi nổi lên mặt nước quá nhanh. Tần suất xảy ra rất hiếm, khoảng 2-4/10.000 lần lặn ở các thợ lặn không chuyên, tỉ lệ tử vong trung bình 1,8/100.000 thợ lặn/ năm theo số liệu thống kê của “the Divers Alert Network” năm 2018.

🧠 Cơ chế xảy ra:

Thợ lặn sử dụng bình dưỡng khí nén không chỉ có oxy mà còn chứa khí Nitơ và Heli, hai loại khí này là khí trơ nên có thể xuyên qua các màng tế bào và đi vào các mô của cơ thể sau khi được hít vào. Theo định luật Henry, lượng khí hoà tan trong chất lỏng tỷ lệ thuận với áp suất riêng phần của chất khí ở trạng thái cân bằng với chất lỏng đó. Như vậy, khi thợ lặn lặn càng sâu dưới nước thì áp suất càng cao nên lượng khí trơ (Nitơ và Heli) hoà tan trong cơ thể càng nhiều. Trong quá trình thợ lặn ngoi lên mặt nước, áp suất giảm dần nên độ hoà tan của khí trơ giảm theo và khí dư được thải dần ra ngoài cơ thể qua phổi. Cụ thể, các khí trơ từ các mô gôm trở lại máu, tới phổi rồi thải ra ngoài.

Do đó, bệnh giảm áp xảy ra khi thợ lặn ngoi lên quá nhanh dẫn tới áp suất riêng phần chất khí trơ giảm nhanh theo và không kịp hòa tan lượng khí dư vào máu để đến phổi thải ra ngoài, kết quả khí trơ dư bị tích tụ lại trong các mô của cơ thể. Mà khí tích tụ ở vùng nào thì gây triệu chứng hoặc tổn hoại ở vùng đó và đồng thời chúng có thể di chuyển theo mạch máu tới các cơ quan gây tắc mạch (tắc động mạch do khí), đặc biệt nguy hiểm nếu tích tụ ở não có thể gây đột quỵ, ở tuỷ sống thì gây liệt chi hoặc tiêu tiểu không tự chủ, ở phổi có thể gây thuyên tắc phổi dẫn tới tử vong nhanh chóng nếu không được can thiệp kịp thời.

⚠  Triệu chứng

Các triệu chứng nghiêm trọng có thể xuất hiện trong vòng vài phút sau khi lên cạn, nhưng ở hầu hết bệnh nhân, các triệu chứng bắt đầu dần dần, đôi khi với các triệu chứng khó chịu, mệt mỏi, chán ăn, và nhức đầu. Các triệu chứng xuất hiện trong vòng 1 giờ sau khi nổi lên mặt nước ở khoảng 50% bệnh nhân và sau 6 giờ ở 90%. Hiếm khi, các triệu chứng có thể xuất hiện từ 24 đến 48 giờ sau khi lên cạn.

Các triệu chứng có thể gặp

• Đau nhức khớp, mệt mỏi, chán ăn
• Tê bì, yếu cơ
• Chóng mặt, ù tai, mất thính lực
• Khó thở, đau ngực
• Rối loạn thần kinh (nặng có thể liệt hoặc hôn mê

     🚨 Mức độ nguy hiểm

     Hội chứng thợ lặn có thể từ nhẹ đến rất nghiêm trọng. Nếu không được điều trị kịp thời, nó có thể gây tàn tật vĩnh viễn thậm chí tử vong.

🏥 Cách điều trị

Phương pháp chính là:

• Đưa bệnh nhân vào buồng tăng áp để tái tạo áp suất, giúp khí nitơ tan trở lại và thoát ra an toàn
• Kết hợp thở oxy và chăm sóc y tế hỗ trợ

✅ Cách phòng tránh

• Nổi lên từ từ, đúng kỹ thuật
• Thực hiện các điểm dừng giảm áp
• Không lặn quá sâu hoặc quá lâu so với khả năng
• Tránh đi máy bay ngay sau khi lặn
• Đảm bảo sức khỏe tốt trước khi lặn

👉 Tóm lại, hội chứng thợ lặn là một nguy cơ nghiêm trọng nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh nếu tuân thủ quy tắc an toàn khi lặn

Nguồn thông tin khoa HỒI SỨC TÍCH CỰC VÀ CHỐNG ĐỘC