GIẤC NGỦ ĐỐI VỚI BỆNH NHÂN UNG THƯ
Người viết: CK1ĐD Bùi Thế Huy
Giấc ngủ đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sức khỏe con người, đặc biệt là đối với những bệnh nhân ung thư đang trải qua quá trình điều trị dài và căng thẳng. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng hơn 30–50% bệnh nhân ung thư gặp các rối loạn giấc ngủ như mất ngủ, ngủ không sâu, thường xuyên tỉnh giấc hoặc ngủ không đủ thời gian. Nguyên nhân đến từ nhiều yếu tố: đau đớn, lo âu, tác dụng phụ của hóa trị – xạ trị, thay đổi nội tiết, tác động tâm lý khi đối mặt với bệnh tật và sự mệt mỏi kéo dài. Khi giấc ngủ bị ảnh hưởng, chất lượng cuộc sống của bệnh nhân giảm sút đáng kể; họ cảm thấy kiệt sức, giảm khả năng chịu đau, dễ cáu gắt, mất tập trung và suy giảm tinh thần. Tình trạng thiếu ngủ kéo dài cũng ảnh hưởng tiêu cực đến hệ miễn dịch, làm cơ thể khó phục hồi sau điều trị, gia tăng nguy cơ nhiễm trùng và kéo dài thời gian nằm viện. Ngược lại, một giấc ngủ sâu và đủ giấc giúp cơ thể phục hồi mô tổn thương, điều hòa nội tiết tố, cải thiện chức năng miễn dịch, hỗ trợ quá trình tái tạo tế bào và làm giảm các triệu chứng mệt mỏi — vốn là yếu tố thường gặp ở bệnh nhân ung thư. Giấc ngủ ngon cũng giúp bệnh nhân ổn định cảm xúc, giảm lo âu, tăng khả năng đáp ứng với điều trị và nâng cao chất lượng cuộc sống tổng thể. Vì vậy, chăm sóc giấc ngủ không chỉ là biện pháp hỗ trợ mà còn là một phần quan trọng trong kế hoạch chăm sóc toàn diện cho người bệnh ung thư.
Để giúp bệnh nhân ung thư ngủ ngon hơn, nhân viên y tế và người chăm sóc cần phối hợp nhiều biện pháp cả về thể chất lẫn tinh thần. Trước hết, cần tạo một môi trường ngủ thoải mái, yên tĩnh, thoáng mát, ánh sáng dịu và hạn chế tiếng ồn; đồng thời tạo thói quen ngủ đúng giờ để thiết lập nhịp sinh học ổn định. Bệnh nhân nên hạn chế ngủ ngày quá lâu để tránh mất ngủ vào ban đêm. Việc duy trì hoạt động thể chất nhẹ nhàng, như đi bộ, tập thở hoặc yoga trị liệu, có thể giúp giảm căng thẳng và cải thiện khả năng ngủ. Một số kỹ thuật thư giãn như thiền, nghe nhạc nhẹ, xoa bóp hoặc tắm nước ấm trước khi ngủ cũng giúp bệnh nhân dễ dàng đi vào giấc ngủ hơn.
Về tâm lý, cần hỗ trợ bệnh nhân giảm lo âu bằng cách trò chuyện, động viên, chia sẻ kế hoạch điều trị rõ ràng để họ giảm bớt căng thẳng tinh thần. Khi bệnh nhân có các triệu chứng đau, nôn ói, khó thở hoặc nóng bừng do điều trị, cần xử lý và dùng thuốc giảm triệu chứng theo hướng dẫn của bác sĩ, vì điều trị triệu chứng tốt là chìa khóa để có giấc ngủ chất lượng. Một số trường hợp có thể được chỉ định thuốc hỗ trợ ngủ, nhưng phải sử dụng đúng chỉ định vì bệnh nhân ung thư thường có nhiều thuốc kèm theo và có nguy cơ tương tác.
Ngoài ra, bệnh nhân cần tránh các yếu tố gây mất ngủ như uống cà phê, trà đặc, rượu; ăn quá no buổi tối; dùng điện thoại hoặc xem tivi trước khi ngủ. Áp dụng chế độ ăn giàu dinh dưỡng, đủ nước, hạn chế đường và chất béo bão hòa cũng giúp cơ thể khỏe mạnh hơn và dễ ngủ hơn. Đặc biệt, những bệnh nhân mất ngủ kéo dài nên được đánh giá chuyên sâu bởi bác sĩ để tìm nguyên nhân như trầm cảm, đau mạn tính hoặc rối loạn nội tiết — từ đó có hướng điều trị phù hợp.
Tóm lại, giấc ngủ có vai trò thiết yếu trong việc phục hồi thể chất và tinh thần của bệnh nhân ung thư. Việc chăm sóc giấc ngủ không chỉ giúp họ giảm mệt mỏi, cải thiện miễn dịch mà còn nâng cao hiệu quả điều trị và chất lượng cuộc sống. Áp dụng các biện pháp hỗ trợ đơn giản nhưng đúng cách sẽ giúp bệnh nhân ngủ ngon hơn mỗi đêm, từ đó có sức mạnh vượt qua quá trình điều trị đầy thử thách.
[KHOA: UNG BƯỚU]